System Handlu Uprawnieniami do Emisji (ETS) / Cap and Trade

Europejski System Handlu Uprawnieniami do Emisji (EU ETS) jest kluczowym elementem polityki Unii Europejskiej na rzecz walki ze zmianą klimatu oraz jej podstawowym narzędziem służącym do zmniejszania emisji gazów cieplarnianych (np. dwutlenku węgla) w opłacalny sposób. Zasady jego funkcjonowania są określone dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej.

Komisja Europejska ustala maksymalny limit emisji (cap), który jest corocznie zmniejszany. Firmy otrzymują lub kupują uprawnienia do emisji 1 tony CO₂e, a niewykorzystane mogą sprzedać (trade). W latach 2021–2030 celem jest redukcja emisji w sektorach objętych ETS o 62% względem 2005 r. System obejmuje przemysł, energetykę, transport morski (od 2024) i od 2027 r. obejmie paliwa do transportu drogowego i budynków (ETS2).

Państwa członkowskie, w oparciu o określone limity, opracowują  Krajowe Plany Rozdziału Uprawnień (KPRU) i określają przyznaną bezpłatnie liczbę uprawnień do emisji dla instalacji uczestniczących w EU ETS w ich kraju. Po zgłoszeniu przez wszystkie państwa członkowskie swoich wykazów, Komisja Europejska akceptuje plany emisyjne lub koryguje je. W każdym roku uczestnik systemu, pod groźbą kary finansowej, musi rozliczyć rzeczywistą emisję poprzez umorzenie odpowiedniej liczby uprawnień do emisji. Jeśli instalacja zredukuje emisję poniżej przyznanego jej limitu („cap„), może zachować część posiadanych uprawnień na pokrycie swoich przyszłych potrzeb, albo np. sprzedać je innej instalacji, która posiada za mało uprawnień („trade„).