Europejski Zielony Ład, jako strategia UE, nie ma bezpośredniej mocy obowiązującej, ale jego założenia są wdrażane poprzez implementację unijnych dyrektyw i stosowanie rozporządzeń UE, które wynikają z jego realizacji.
W Polsce wdrożenie odbywa się m.in. poprzez:
- implementację Europejskiego prawa o klimacie (rozporządzenie UE 2021/1119) – wyznaczającego cel neutralności klimatycznej do 2050 r.;
- dostosowanie polityk krajowych (Polityka energetyczna Polski 2040, Krajowy Plan na rzecz Energii i Klimatu, Krajowy Plan Odbudowy);
- wdrażanie przepisów dotyczących ETS, OZE, gospodarki odpadami, rolnictwa i transportu.
Główne założenia dokumentu:
Europejski Zielony Ład przedstawiony przez Komisję Europejską w grudniu 2019 roku, stanowi ambitny plan przekształcenia Unii Europejskiej w gospodarkę nowoczesną, konkurencyjną i neutralną klimatycznie do 2050 roku. Inicjatywa ta jest bezpośrednią odpowiedzią na wyzwania związane ze zmianą klimatu i stanowi kluczowy element realizacji zobowiązań wynikających z Porozumienia Paryskiego.
Zielony Ład obejmuje szeroki zakres inicjatyw ukierunkowanych na redukcję emisji gazów cieplarnianych, ochronę różnorodności biologicznej i przejście na zrównoważoną i niskoemisyjną gospodarkę o obiegu zamkniętym. Zakłada także konieczność powszechnej cyfryzacji jako nieodłączny element dekarbonizacji kontynentu.
Plan działania przedstawiony został w Załączniku do Europejskiego Zielonego Ładu w postaci mapy drogowej składającej się z listy aktów ustawodawczych, nowych strategii i planów działania, nowych instrumentów finansowych oraz inicjatyw o charakterze nieustawodawczym. Pakiet planów przewiduje transformację licznych, ściśle powiązanych ze sobą sektorów, m.in. ochrony środowiska, energii, transportu, przemysłu, rolnictwa, rybołówstwa oraz zrównoważonego finansowania. Całość opiera się na kluczowej zasadzie, aby wszystkie polityki UE przyczyniały się do osiągnięcia nadrzędnego celu, jakim jest neutralność klimatyczna.
Jednym z podstawowych filarów Zielonego Ładu jest Europejskie Prawo o klimacie z 2021 r. , ustanawiające cel redukcji emisji dwutlenku węgla o 55% do 2030 roku i osiągnięcie neutralności klimatycznej w 2050 roku.
W związku z tym, w 2021 r. Komisja przedstawiła tzw. pakiet Fit for 55 , obejmujący szeroko zarysowany zakres aktów prawnych od odnawialnych źródeł energii i handlu emisjami gazów cieplarnianych po efektywność energetyczną, budynki oraz użytkowanie gruntów i transport.
Unia Europejska przyjęła wówczas także nowe strategie w zakresie przystosowania się do zmian klimatu oraz strategię „od pola do stołu”. Oba projekty przedstawiają długofalową wizję, zgodnie z którą społeczeństwo UE ma do 2050 roku stać się odporne na zmianę klimatu i być przystosowane do jej nieuniknionych skutków, a model systemu żywnościowego UE ma stać się w pełni zrównoważony.
Dążąc do powstrzymania utraty różnorodności biologicznej i przywrócenia ekosystemów, UE przyjęła m.in. także strategię na rzecz bioróżnorodności, który wyznacza ambitne cele dla obszarów chronionych, redukcji pestycydów i odbudowy różnorodności biologicznej Europy do 2030 roku.
Podstawowym celem Zielonego Ładu jest zmiana modelu gospodarczego UE z linearnego na cyrkularny. Osiągnięte to może zostać jedynie poprzez zmianę paradygmatu w patrzeniu na wzrost gospodarczy w oderwaniu od problemu kurczących się zasobów i pogarszającego się stanu środowiska. Istotne jest jednak, że zmiana ta ma się dokonać w taki sposób, aby żadne państwa nie zostały w tyle.