Strategia ukierunkowana na minimalizację ilości odpadów powstających w procesach produkcyjnych poprzez m.in. ich redukcję, segregację, odzysk i recykling.
Wytwarzanie odpadów jest elementem każdego procesu produkcyjnego. W zależności od rodzaju i zaawansowania produkcji, zmieniają się ilości i rodzaj wytwarzanych odpadów. Tym samym firmy, w szczególności produkcyjne, stają przed dużymi wyzwaniami, jakimi są zgranie procesów produkcyjnych z procesami powstawania odpadów, logistyka odpadów oraz ich właściwe zagospodarowanie, zgodne z hierarchią sposobów postępowania z odpadami.
Bowiem na system gospodarowania odpadów w procesach produkcyjnych składają się trzy główne elementy wzajemnie na siebie oddziaływujące: logistyka odpadów, sprzęt i BHP oraz wiedza i sortowanie. Sposobem na poprawę efektywności istniejącego systemu gospodarowania odpadami jest jego optymalizacja, czyli zapewnienie równowagi pomiędzy kluczowymi elementami systemu, na który składają się bezpieczeństwo, dostosowanie do wymogów prawnych, koszty oraz wpływ na środowisko.
Hierarchia postępowania z odpadami strukturyzuje pięć poziomów gospodarowania zasobami.
Przedstawiana w postaci odwróconej piramidy, jest zgodna z wytycznymi gospodarki obiegu zamkniętego – jako najbardziej pożądane wskazuje te procesy, które maksymalizują użyteczność surowców i przeciwdziałają powstawaniu odpadom. Na szczycie piramidy znajduje się zapobieganie (reduce) i zmniejszanie wytwarzania odpadów. Na następnym miejscu w hierarchii plasuje się ponowne użycie (reuse), czyli nadawanie produktom drugiego życia, zanim te staną się odpadami. Recykling to każda operacja odzysku, dzięki której materiały odpadowe są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje, a następnie ponownie wykorzystywane w pierwotnym lub innym celu. Dwa ostatnie miejsca piramidy zajmują inne rodzaje odzysku z odpadów (np. odzysk energii) oraz unieszkodliwianie i/lub składowanie. W gospodarce cyrkularnej obowiązuje skrócona hierarchia, obejmująca jedynie trzy pierwsze poziomy – ze względu na angielskie nazwy, w skrócie nazywana zasadą 3R.
Hierarchia 3R jest świetnym narzędziem do oceny planowanych rozwiązań gospodarki odpadami w firmie – im wyżej w hierarchii się znajdują, tym lepiej z perspektywy oceny ich cyrkularności. Pierwszym krokiem procesu wdrożenia jest przeprowadzenie analizy systemu gospodarowania odpadami, a następnie wykonanie projektu optymalizacji. To rozwiązania można zrealizować na każdym etapie rozwoju. Dopasowanie projektu do charakterystyki oraz możliwości firmy pozwala na stopniowe dostosowanie procesów do nowych standardów i zmniejszanie ilości wytwarzanych odpadów, bez konieczności radykalnych zmian. Ten proces warto cyklicznie powtarzać, aby na bieżąco korzystać z nowych innowacyjnych rozwiązań w różnych obszarach systemu.
