Status procesu legislacyjnego

Przyjęte przez UE w dniu 17 czerwca 2024 r. Obowiązuje od 18 sierpnia 2024 r.

Implementacja w polskim systemie prawnym

Rozporządzenie jest wprowadzane w Polsce poprzez Krajowy Plan Odbudowy Zasobów Przyrodniczych (KPOZP). 

Analiza dokumentu

Główne założenia dokumentu

Rozporządzenie UE 2024/1991 w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych (Nature Restoration Law) wskazuje na odbudowę przyrody w sposób systemowy. Dokument obejmuje szerokie spektrum ekosystemów – od obszarów lądowych i słodkowodnych, przez strefy przybrzeżne i morza, po przestrzenie miejskie, grunty rolne oraz lasy. 

Uwzględnia zarówno ochronę i poprawę stanu siedlisk oraz gatunków, jak i działania na rzecz odwrócenia spadku populacji owadów zapylających, poprawy łączności rzek oraz renaturyzacji torfowisk. Ważnym elementem są też tereny zieleni miejskiej i pokrycie koronami drzew, które mają wspierać bioróżnorodność, retencję wody, adaptację do zmian klimatu i jakość życia mieszkańców. 

Celem rozporządzenia jest trwała odbudowa zdegradowanych ekosystemów: do 2030 r. środki mają objąć co najmniej 20% obszarów lądowych i morskich UE, a do 2050 r. wszystkie ekosystemy wymagające odbudowy. Akt jest powiązany m.in. z Europejskim Zielonym Ładem, strategią bioróżnorodności 2030, dyrektywami siedliskową, ptasią, wodną i morską czy wspólną polityką rolną (WPR). 

Przepisy wiążą się z gospodarką obiegu zamkniętego przez wzmacnianie kapitału naturalnego, np. regenerację gleb czy retencję zasobów węgla organicznego.

Wpływ na przedsiębiorstwa

Kluczowe wymogi dla biznesu

Obowiązki dla firm będą w dużej mierze wynikały z krajowych planów odbudowy. 

  • Udział w krajowych planach odbudowy zasobów przyrodniczych – biznes, rolnicy, leśnicy, rybacy, właściciele gruntów i inwestorzy mają być angażowani w konsultacje, wdrażanie i monitorowanie działań odbudowy. Projekt planu krajowego ma zostać przedłożony Komisji do 1 września 2026 r.  
  • Dostosowanie inwestycji do celów odbudowy ekosystemów – projekty mogą wymagać uwzględnienia ochrony siedlisk, gatunków, łączności ekologicznej i zasady niepogarszania stanu przyrody, zwłaszcza na obszarach Natura 2000 i terenach wskazanych do odbudowy.  
  • W rolnictwie oczekiwane będą praktyki zwiększające bioróżnorodność, takie jak elementy krajobrazu o wysokiej różnorodności, ograniczanie pestycydów i nawozów chemicznych, rolnictwo ekologiczne, poprawa liczebności motyli i poprawa zasobów węgla organicznego w glebie. Monitoring krajowy co najmniej dwóch wskaźników od 18.08.2024 r. do 2030 r., potem co 6 lat.  
  • Państwa mają odbudować osuszone torfowiska użytkowane rolniczo: 30% do 2030 r., 40% do 2040 r., 50% do 2050 r.; ponowne nawadnianie dla rolników i prywatnych właścicieli ma pozostać dobrowolne, wspierane zachętami.  
  • Leśnictwo – konieczne będzie zwiększanie bioróżnorodności lasów, m.in. przez martwe drewno, strukturę różnowiekową, rodzime gatunki, łączność obszarów leśnych i ochronę ptaków leśnych; trendy mierzone od 18.08.2024 r. do 2030 r., następnie co 6 lat.  
  • Działania rybołówstwa i akwakultury muszą ograniczać presję na ekosystemy morskie, tarliska i siedliska, zgodnie z WPRyb i celami odbudowy ekosystemów morskich. 
  • Deweloperzy i miasta – do 31.12.2030 r. nie może dojść do utraty miejskich terenów zieleni i pokrycia koronami drzew; od 01.01.2031 r. wymagany będzie trend wzrostowy, co może wpływać na planowanie inwestycji miejskich.  
  • Firmy mogą korzystać z programów wsparcia LIFE, WPR, EFRR, EFMRA, Horyzont Europa, InvestEU i finansowania prywatnego, ale projekty będą coraz częściej oceniane pod kątem wkładu w bioróżnorodność i usługi ekosystemowe.