Skalowalność rozwiązań GOZ w biznesie

Dokument ten opiera się na założeniu, że to właśnie zdolność do skalowania, czyli przechodzenia od fazy pilotażu do pełnej integracji operacyjnej, decyduje o tym, czy innowacje cyrkularne realnie wpłyną na transformację branż i całej gospodarki.

Badanie, zrealizowane przez dr hab. prof. SGH Ewelinę Szczech-Pietkiewicz, wykorzystuje triangulację danych, łącząc wyniki ilościowe zebrane od grupy 328 polskich przedsiębiorstw z jakościowymi wywiadami pogłębionymi. Dzięki temu raport oferuje wielowymiarowy obraz transformacji, pokazując nie tylko statystyczną skalę wdrażanych działań, ale także ich dynamikę, sekwencyjność oraz kontekst organizacyjny. Autorzy szczegółowo analizują popularność różnych strategii „R” (od zapobiegania powstawaniu odpadów po odzysk energii), wskazując, które obszary łańcucha wartości są obecnie najmocniej objęte zmianami.

Kluczowym wnioskiem raportu jest spostrzeżenie, że gospodarka obiegu zamkniętego w Polsce rozwija się obecnie przede wszystkim w logice pragmatycznej i instrumentalnej – firmy traktują ją głównie jako narzędzie do poprawy efektywności kosztowej i zasobowej, a rzadziej jako fundament nowej strategii tworzenia wartości. Opracowanie mapuje również procesowy charakter barier skalowania, udowadniając, że przeszkody technologiczne i finansowe często ujawniają się dopiero wtedy, gdy projekt zaczyna realnie ingerować w podstawowe procesy operacyjne firmy. Całość wieńczy zestaw rekomendacji „policy-oriented”, które wskazują, jak instytucje publiczne powinny projektować instrumenty wsparcia, aby promować trwałe zakorzenienie GOZ w strukturach biznesowych, a nie tylko finansować pojedyncze eksperymenty.

3 kluczowe wnioski:

1. Pragmatyzm ekonomiczny dominuje nad wartościami strategicznymi. Polskie firmy wdrażają rozwiązania GOZ przede wszystkim z powodów praktycznych – najważniejszą motywacją jest oszczędność kosztów oraz poprawa efektywności zasobowej. Czynniki takie jak długotrwałość rozwoju, dostosowanie się do regulacji prawnych czy budowanie reputacji odgrywają w procesie decyzyjnym rolę drugoplanową i wspierającą.
2. Transformacja cyrkularna jest na wczesnym etapie i rzadko osiąga pełną skalę. Większość inicjatyw znajduje się w fazie pilotażu lub wdrożeń lokalnych w poszczególnych działach (najczęściej w zakupach i produkcji). Pełna integracja GOZ z podstawową działalnością firmy pozostaje rzadkością, co sugeruje, że skalowanie nie jest procesem automatycznym i wymaga czasu oraz nakładów.
3. Najczęściej wskazywaną przeszkodą w skalowaniu rozwiązań GOZ były bariery technologiczne, czyli brak odpowiednich narzędzi lub trudności w ich dostosowaniu do potrzeb firmy. Na drugim miejscu znalazł się brak wystarczających środków finansowych. Kolejne bariery to opór organizacyjny wewnątrz firmy oraz trudności rynkowe, takie jak brak popytu. Relatywnie rzadziej wskazywano na problemy regulacyjne, brak popytu, trudności w ocenie efektów czy brak kompetencji i wiedzy.