Wskaźniki monitorowania gospodarki obiegu zamkniętego

Opracowanie „Wskaźniki monitorowania gospodarki o obiegu zamkniętym” jest wynikiem projektu GOSPOSTRATEG, współfinansowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, którego głównym celem było opracowanie systemu wskaźników do oceny postępu transformacji w kierunku Gospodarki o Obiegu Zamkniętym (GOZ) w Polsce. Publikacja analizuje złożone zadanie monitorowania GOZ oraz jej wpływu na rozwój społeczno-gospodarczy na poziomie mezoekonomicznym (regionów) i makroekonomicznym (gospodarki narodowej).

GOZ wymaga istotnych zmian technologicznych i organizacyjnych, uwzględniających cały łańcuch wartości, od ekoprojektowania po zagospodarowanie odpadów resztkowych. Opracowanie proponuje zestaw wskaźników spójnych z polskimi i unijnymi dokumentami strategicznymi (w tym z celami zrównoważonego rozwoju, SDG). Wskaźniki te zostały podzielone na dwie główne grupy: dla zrównoważonej produkcji i zrównoważonej konsumpcji. W celu zapewnienia przejrzystości i użyteczności, są one dodatkowo klasyfikowane jako główne (oparte na wartościach ekonomicznych), pomocnicze (oparte na miarach fizycznych) i kontekstowe (opisujące warunki transformacji). W publikacji przedstawiono także szczegółowe propozycje wskaźników dla kluczowych sektorów, takich jak rolno-spożywczy, chemiczny, budowlany i energetyczny.

3 kluczowe fakty:

1. Celem projektu, w ramach którego powstała publikacja, było opracowanie systemu wskaźników pomiarowych, umożliwiających ocenę postępu transformacji w kierunku Gospodarki o Obiegu Zamkniętym (GOZ) oraz wpływu GOZ na rozwój społeczno-gospodarczy na poziomie regionalnym (mezoekonomicznym) i krajowym (makroekonomicznym).
2. W publikacji zaproponowano dwie główne grupy wskaźników, oddzielnie dla obszarów zrównoważonej produkcji i zrównoważonej konsumpcji, zgodnie ze zidentyfikowanymi kierunkami działań GOZ spójnymi z dokumentami strategicznymi Polski i UE. Dodatkowo wskaźniki podzielono na: główne (informujące o podstawowych celach GOZ, często używające wartości ekonomicznych), pomocnicze (oparte na miarach fizycznych, prostsze w interpretacji) oraz kontekstowe (zapewniające wgląd w systemowe zmiany w strukturze gospodarki).
3. Ocena postępu GOZ polega zazwyczaj na pomiarach dotyczących wielkości zużycia materiałów i surowców, gospodarki odpadami oraz działań w obszarze ekoinnowacji, które często są porównywane do wielkości Produktu Krajowego Brutto (PKB). Koncepcja GOZ wymaga monitorowania dwóch podstawowych kierunków w całym cyklu życia produktu: maksymalizacji wartości dodanej surowców oraz minimalizacji wielkości wytwarzanych odpadów.