Publikacja „Wskaźniki zielonej gospodarki w Polsce 2024” jest szóstym wydaniem analiz statystycznych przygotowanym przez Urząd Statystyczny w Białymstoku pod kierunkiem Ewy Kamińskiej-Gawryluk i wydanym przez Główny Urząd Statystyczny. Raport definiuje zieloną gospodarkę jako model, który wspiera wzrost i rozwój gospodarczy, jednocześnie utrzymując dostęp do kapitału naturalnego i usług ekosystemowych, od czego zależy dobrostan człowieka.
Opracowanie to jest ściśle powiązane z ideą zrównoważonego rozwoju. Dane statystyczne zostały ujęte w czterech głównych obszarach tematycznych: kapitału naturalnego, środowiskowej efektywności produkcji, środowiskowej jakości życia ludności oraz polityk gospodarczych i ich następstw. W celu pełniejszego zobrazowania poruszanych zagadnień, w publikacji zaprezentowano również wskaźniki kontekstowe, które stanowią tło dla podstawowych informacji o sytuacji społeczno-gospodarczej kraju.
Celem publikacji jest dostarczanie aktualnych danych, które mogą być wykorzystywane przy wdrażaniu polityk ochrony środowiska, stosowaniu instrumentów gospodarczych, wspieraniu innowacji ekologicznych oraz monitorowaniu skuteczności tych działań. Zestaw wskaźników będzie aktualizowany wraz z pojawianiem się nowych zjawisk i zmianami w zakresie dostępności danych.
3 kluczowe fakty:
- W latach 2000–2023 w wielu dziedzinach zaobserwowano pozytywny trend polegający na ograniczaniu, a nawet całkowitym zerwaniu zależności między wzrostem gospodarczym (PKB) a wielkościami obrazującymi presję na środowisko. Dowodem na to jest fakt, że wskaźnik produktywności energii pierwotnej wzrósł o 308,1% w latach 2000–2023, produktywność zasobów wzrosła o 244,9%, a produktywność wody wzrosła w tym okresie prawie 6-krotnie.
- W 2023 r. lądowe obszary chronione zajmowały 39,6% ogólnej powierzchni kraju, co ulokowało Polskę w czołówce krajów Unii Europejskiej (UE) pod względem najwyższego odsetka powierzchni lądowych obszarów objętych ochroną.
- Pomimo pozytywnych tendencji w zakresie redukcji emisji pyłów PM10 i PM2,5 (w przeliczeniu na 1 mieszkańca w 2022 r. osiągnęły najniższe wartości od 2000 r.), wielkości te wciąż były jednymi z najwyższych w krajach UE (po Łotwie). Według szacunków Europejskiej Agencji Środowiska (EEA), ekspozycja na pył PM2,5 doprowadziła w 2021 r. do 47,3 tys. przedwczesnych zgonów w Polsce, co stanowiło najwyższą wartość wśród wszystkich krajów Unii Europejskiej.