Głównym celem „The Circularity Gap Report 2026” jest pokazanie decydentom i biznesowi, że obecny system marnotrawi ogromne zasoby kapitału, co nie jest widoczne w tradycyjnych miernikach sukcesu, takich jak PKB. Raport identyfikuje pięć głównych ścieżek utraty wartości:
- Straty procesowe: Wynikają z nieefektywności procesów, wad produkcyjnych oraz obniżonej wydajności materiałowej (odpady powstające „przed” trafieniem produktu na rynek). W Europie koszty materiałowe stanowią około połowy całkowitych kosztów przemysłowych, co czyni redukcję tych strat kluczową dla zyskowności. Szacowane koszty strat na poziomie 904,2 mld euro.
- Straty energii: Nieefektywność systemów energetycznych od wydobycia po zużycie. Energia, która zostaje zużyta lub rozproszona, nie dostarczając zamierzonej usługi (np. ciepła lub elektryczności). To jedna z największych kategorii –straty szacowane są na poziomie 8,7 bln euro.
- Straty i marnotrawstwo żywności: Żywność zdatna do spożycia przez ludzi, która opuszcza łańcuch dostaw i nie wraca do niego w żadnej użytecznej formie. Rocznie marnuje się około 1/3 całej wyprodukowanej żywności (1,05 mld ton), co przekłada się na bezpowrotną utratę wartości odżywczej oraz zasobów takich jak woda i ziemia. Straty szacuje się na poziomie 650,7 mld euro.
- Odpady końcowe (End-of-life): Produkty wyrzucane przed wyczerpaniem ich potencjału. Wartość rezydualna produktów (budynków, pojazdów, maszyn), która nie zostaje odzyskana po wycofaniu ich z eksploatacji. Największa kategoria strat – aż 10,0 bln euro.
- Zużycie kapitału trwałego: Stopniowy spadek wartości aktywów długotrwałych (infrastruktury, maszyn, budynków) wynikający z ich starzenia się, zużycia fizycznego lub przedwczesnego niszczenia. Szacowane koszty strat na poziomie 5,2 bln euro.
Dokument podkreśla, że przejście na GOZ to nie tylko kwestia recyklingu, ale systemowa zmiana projektowania gospodarki, która ma na celu maksymalizację i utrzymanie wartości zasobów w czasie.
3 kluczowe wnioski:
- Gigantyczna skala marnotrawstwa: Globalna gospodarka traci rocznie około 25,4 bln euro z powodu nieefektywnego wykorzystania materiałów, co odpowiada niemal 31% światowego PKB. Oznacza to, że na każde 3 euro wytworzonej na świecie wartości ekonomicznej, około 1 euro zostaje bezpowrotnie utracone z powodu liniowego zarządzania materiałami.
- PKB jako niepełny miernik: Tradycyjne mierniki ekonomiczne, takie jak PKB, koncentrują się na aktywności rynkowej, ignorując przy tym wyczerpywanie zasobów, marnotrawstwo i degradację kapitału naturalnego. W rezultacie systemowa utrata wartości pozostaje w dużej mierze niewidoczna w procesach podejmowania decyzji gospodarczych.
- Konieczność współpracy systemowej: Zamknięcie Luki Wartości wymaga skoordynowanych działań biznesu (nowe modele usługowe), sektora finansowego (wycena trwałości produktów) oraz polityków (wprowadzenie „prawdziwych cen” uwzględniających koszty środowiskowe).
