25. Nowy wymiar recyklingu

Hierarchia postępowania z odpadami strukturyzuje pięć poziomów gospodarowania zasobami. W gospodarce cyrkularnej obowiązuje skrócona hierarchia, obejmująca jedynie trzy pierwsze poziomy – ze względu na angielskie nazwy, w skrócie nazywana zasadą 3r.

Przedstawiana w postaci odwróconej piramidy, jest zgodna z wytycznymi gospodarki obiegu zamkniętego – jako najbardziej pożądane wskazuje te procesy, które maksymalizują użyteczność surowców i przeciwdziałają powstawaniu odpadom. Na szczycie piramidy znajduje się zapobieganie (reduce) i zmniejszanie wytwarzania odpadów. Na następnym miejscu w hierarchii plasuje się ponowne użycie (reuse), czyli nadawanie produktom drugiego życia, zanim te staną się odpadami. Recykling znajduje się dopiero na trzecim poziomie tej piramidy i warto pamiętać o tej kolejności i priorytetach postępowania.

Dziś recykling odgrywa ogromną rolę w gospodarce obiegu zamkniętego. Dzięki procesowi przetwarzania odpadów w nowe surowce i ich ponowne wykorzystać do produkcji kolejnych produktów można znacząco zredukować ilość odpadów wysyłanych do składowisk i ograniczyć zużycie surowców naturalnych.

W najpowszechniejszych dziś dwóch rodzajach recyklingu surowcowego (odpady przerabiane są do postaci surowcowej, z której zostały wytworzone) i materiałowego (odzyskiwanie z odpadów tworzyw, które mogą zostać ponownie przetworzone) ciągle szuka się nowych rozwiązań, aby podnieść efektywność tych procesów i znaleźć możliwości dla nowych materiałów.

Nowe podejścia do recyklingu to również ulepszone technologie sortowania. Tradycyjne metody sortowania mają ograniczenia, często skutkujące odrzucaniem odpadów z powodu ich zanieczyszczenia lub nieprawidłowej kategoryzacji. Jednak osiągnięcia w technologiach sortowania pozwalają np. na wykorzystanie zautomatyzowanych systemów sortowania wyposażonych w zaawansowane czujniki, sztuczną inteligencję i algorytmy uczenia maszynowego. Technologie te pozwalają dokładnie identyfikować i oddzielać różne rodzaje materiałów (w szczególności tworzyw sztucznych) na podstawie ich składu chemicznego, koloru, kształtu lub innych wyróżniających cech.

W strategii nowego wymiaru recyklingu proponowane są innowacyjne podejścia do odzyskiwania, wychodzące poza samą selektywną zbiórkę odpadów i przetwarzanie części z nich. Należy do nich recykling chemiczny, czyli proces polegający na rozkładaniu odpadów z tworzyw sztucznych na składniki molekularne.

W przeciwieństwie do tradycyjnego recyklingu mechanicznego, który ogranicza recykling tworzyw sztucznych do kilku określonych typów, recykling chemiczny może potencjalnie przekształcić szerszą gamę odpadów z tworzyw sztucznych, w tym zmieszane tworzywa sztuczne i materiały zanieczyszczone.