Wyzwanie

Jedną z głównych barier rozwoju gospodarki obiegu zamkniętego jest brak interoperacyjnych i wiarygodnych danych o produktach.

W praktyce oznacza to:

  • brak jednoznacznej identyfikacji produktów i możliwości śledzenia ich cyklu życia,
  • brak wspólnego „języka danych” między uczestnikami łańcucha wartości,
  •  wysokie koszty i ryzyko wynikające z niespójnych danych,
  • ograniczone możliwości automatyzacji procesów i skalowania modeli cyrkularnych,
  • niski poziom zaufania do danych, który hamuje rozwój rynku wtórnego.

Opis działania

GS1 Polska rozwija i wdraża globalne standardy identyfikacji oraz wymiany danych, które umożliwiają śledzenie produktów w całym ich cyklu życia. Stanowi to fundament dla skalowania modeli gospodarki o obiegu zamkniętym, opartych na transparentności i efektywnym zarządzaniu zasobami.

Jednym z kluczowych kierunków rozwoju jest Cyfrowy Paszport Produktu (DPP), który wynika z wymagań legislacyjnych nakładanych na producentów w zakresie transparentności i zarządzania informacją o produktach w całym ich cyklu życia. DPP ma formę cyfrowego dokumentu zawierającego dane m.in. o składzie, pochodzeniu, procesie produkcji oraz możliwościach ponownego użycia i recyklingu produktu. GS1 dostarcza w tym obszarze narzędzia wspierające przedsiębiorstwa w identyfikacji, gromadzeniu, porządkowaniu i udostępnianiu wymaganych danych, co ułatwia/wspiera spełnienie regulacji oraz wspiera rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym i zwiększenie cyrkularności produktów.

Wdrożenie tego podejścia opiera się na zestawie ustandaryzowanych rozwiązań, obejmujących m.in. unikalną identyfikację produktów (np. GTIN dla modelu produktu, GRAI czy GTIN + numer seryjny do identyfikacji pojedynczej sztuki produktu serializację ), identyfikację podmiotów i lokalizacji (GLN), a także cyfrowe linkowanie danych w internecie z wykorzystaniem GS1 Digital Link i kodów 2D, takich jak QR. Istotną rolę odgrywa również wymiana danych o zdarzeniach w łańcuchu dostaw (EPCIS), pozwalająca śledzić m.in. użycie, zwroty czy procesy recyklingu, oraz standaryzacja danych produktowych w oparciu o Global Data Model.

Praktyczne zastosowania tych rozwiązań obejmują m.in. systemy wielokrotnego użytku, takie jak kubki Huskee, gdzie możliwe jest monitorowanie liczby cykli użycia i ograniczanie odpadów, czy butelki zwrotne Coca-Cola, dla których śledzi się liczbę napełnień oraz moment wycofania z obiegu i przekazania do recyklingu. Rozwiązania te znajdują również zastosowanie w pilotażach dla branży tekstylnej, gdzie umożliwiają dostęp do szczegółowych informacji o pochodzeniu i cyklu życia produktu.

Efekty

zwiększenie transparentności w łańcuchu wartości,
możliwość śledzenia pełnego cyklu życia produktu,
rozwój modeli ponownego użycia (reuse) i systemów refill,
poprawa jakości danych wykorzystywanych w raportowaniu ESG,
ograniczenie kosztów wdrożenia DPP dzięki zastosowaniu otwartych standardów (istotnie niższe koszty niż rozwiązania zamknięte),
możliwość automatyzacji procesów i skalowania rozwiązań cyrkularnych.

Kluczowe wnioski

Dane są kluczowym zasobem umożliwiającym rozwój gospodarki obiegu zamkniętego. Bez jednoznacznej identyfikacji i wspólnych standardów nie jest możliwe skuteczne zarządzanie produktami w obiegu ani rozwój rynku wtórnego.
Cyfrowy Paszport Produktu stanowi fundament regulacji takich jak ESPR i Battery Regulation, a pierwsze obowiązki dla wybranych kategorii produktów zaczną się pojawiać w 2026-2027 r.
Otwarte, globalne standardy (takie jak GS1) pozwalają znacząco obniżyć koszty wdrożeń i zapewniają interoperacyjność między uczestnikami rynku.
Standardy GS1 wymienione są wśród pierwszych europejskich norm wspierających ramy cyfrowego paszportu produktu. Normy te stanowią wspólną, zharmonizowaną podstawę wdrażania cyfrowych paszportów produktu w całej Europie.