Wyzwanie

Festiwale muzyczne co roku generują duże ilości odpadów opakowaniowych, w tym puszek aluminiowych. Standardowy schemat jednego typu kontenerów na odpady zmieszane utrudnia segregację i prowadzi do zanieczyszczenia cennych surowców, a ekipy sprzątające czy zbierające opakowania od uczestników mogą zwiększać budżet imprezy.

Problem nadmiernej ilości opakowań na festiwalach dotyczy zwłaszcza napojów bezalkoholowych i energetycznych w puszkach, ponieważ kegi umożliwiające nalewanie ich do kubków wielorazowych nie są jeszcze standardem na masowych eventach.

Wydarzenia te są jednocześnie dobrą przestrzenią do zapoznania uczestników, w tym osób z zagranicy, z polskim systemem kaucyjnym.

Opis działania

Fundacja RECAL (Fundacja na rzecz Odzysku Opakowań Aluminiowych) jest organizacją odpowiadającą w Polsce za inicjatywę „Każda Puszka Cenna” (Every Can Counts). Jej celem jest edukacja ekologiczna oraz promowanie i organizacja zbiórek aluminiowych puszek po napojach, przekazywanych do recyklingu.

W 2026 roku RECAL wraz z partnerami utworzył festiwalową infrastrukturę zbiórki puszek aluminiowych w ramach inicjatywy „Każda Puszka Cenna”. Puszki w przygotowanych w tym celu tymczasowych kaucjomatach zostały zebrane w dziewięciu polskich miastach podczas letnich festiwali Pol’and’Rock Festival, Audioriver, OFF Festival oraz trasy Żywiec Męskie Granie.

Działanie inicjatywy na festiwalach składało się z następujących elementów:

  • Infrastruktura i kaucjomaty: w miasteczkach festiwalowych umieszczono tymczasowe kaucjomaty we współpracy z REKOPOL, przyjmujące puste, niezgniecione puszki.
  • Wygodna formuła zwrotu kaucji: w kaucjomatach uruchomiono bezgotówkowe mikropłatności błyskawiczne – kaucja trafiała bezpośrednio na kartę płatniczą użytkownika.
  • Edukacja i animatorzy: zespół animatorów zachęcał do zwrotu puszek po napojach oraz informował uczestników o korzyściach z recyklingu aluminium oraz zasadach funkcjonowania systemu kaucyjnego.
  • Współpraca wielosektorowa: projekt zrealizowano w partnerstwie Fundacji RECAL z Kompanią Piwowarską, Grupą Żywiec, REKOPOL, Polskim Systemem Kaucyjnym S.A., Czysta Polska Recyklomaty oraz Eko-Punkt.

Dodatkowe zaangażowanie festiwalowiczów: podczas Żywiec Męskie Granie zwrot puszek dodatkowo połączono z doświadczeniem festiwalowym poprzez akcję „Oddaj sztukę. Zgarnij Sztukę” (personalizacja ubrań na żywo przez artystów street artu po zwrocie opakowania).

Praktyka wpisuje się w ramy GOZ poprzez zamykanie obiegu surowcowego (100% zebranego aluminium trafia do recyklingu) i promowanie dobrych nawyków podczas masowych imprez. Wyzwania typowe dla takich wydarzeń, takie jak duża ilość odpadów opakowaniowych czy ręczne zbieranie opakowań od festiwalowiczów, pokonano dzięki instalacjom dobrze poznanych już w systemie kaucyjnym automatów i zachętom finansowym do oddawania puszek po napojach.

Efekty

Zebranie i przekazanie do recyklingu ponad 110 tys. puszek podczas wydarzeń Kompanii Piwowarskiej oraz ponad 41 tys. opakowań na trasie Męskie Granie
Przekazanie surowca do ponownego przetworzenia, co pozwala zaoszczędzić do 95% energii w porównaniu z produkcją aluminium z surowca pierwotnego
Przetestowanie w warunkach masowych tymczasowych kaucjomatów oraz bezgotówkowego systemu zwrotu kaucji bezpośrednio na karty płatnicze i telefony
Zaangażowanie i edukacja dziesiątek tysięcy festiwalowiczów w zakresie selektywnej zbiórki i zasad systemu kaucyjneg

Kluczowe wnioski

Łatwo dostępna infrastruktura zwrotu i błyskawiczne płatności bezgotówkowe kaucji decydują o wysokim zaangażowaniu konsumentów podczas imprez masowych
Imprezy plenerowe mogą być idealnym środowiskiem do testowania rozwiązań ograniczających odpady opakowaniowe oraz do kształtowania trwałych nawyków ekologicznych
Skuteczne zamknięcie obiegu surowców wymaga bliskiej współpracy międzysektorowej producentów napojów, organizacji odzysku, operatorów kaucyjnych oraz organizacji pozarządowych