Jak sfinansować projekty GOZ w latach 2026-2027? Przewodnik po dotacjach i pożyczkach

Jak wygląda dostępność środków publicznych na zieloną transformację w Polsce?

Polska znajduje się w ważnym momencie realizacji funduszy Unii Europejskiej na rzecz zrównoważonego rozwoju i zielonej transformacji (w tym na rzecz gospodarki obiegu zamkniętego GOZ), odpowiadających około 3,3% PKB rocznie (dane za: World Bank Group). W ramach instrumentu Next Generation EU, czyli Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), Polska do końca 2026 r. ma do wykorzystania 240,2 mld zł w formie bezzwrotnych grantów i preferencyjnych pożyczek ukierunkowanych na zieloną transformację przemysłu. Warto zauważyć, że z tych środków około 480,4 mln zł (0,2%) Polska powinna przeznaczyć na badania, rozwój i innowacje w obszarze „zielonych aktywności”, w tym gospodarki cyrkularnej (GOZ).

W dofinansowanie w tym obszarze wpisuje się w unijny Circular Economy Action Plan 2020 oraz krajową Mapę drogową transformacji w kierunku gospodarki obiegu zamkniętego z 2019 roku (trwają prace nad aktualizacją obu dokumentów).

Transformacja GOZ wspierana jest również innymi programami unijnymi, takimi jak FEnIKS (infrastruktura, klimat, środowisko) 2021-2027, FENG (Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki) 2021-2027, Horyzont Europa oraz programy regionalne.

Typy i mechanizmy wsparcia finansowego dla biznesu

Oferta wsparcia finansowego dla przedsiębiorstw w Polsce opiera się na kilku instrumentach dopasowanych do wielkości firmy i regionu:

1. Dotacje bezzwrotne – dostępne głównie w ramach programu FENG.

2. Pożyczki preferencyjne i ekopożyczki – oferowane przez fundusze regionalne oraz NFOŚiGW/WFOŚiGW.

3. Współfinansowanie i kredyty pomostowe – banki komercyjne udostępniają kredyty inwestycyjne z częścią pomostową podlegającą spłacie z dotacji unijnych.

4. Zrównoważone instrumenty bankowe – kredyty i leasing na sprzęt oraz struktury typu SLL (Sustainability-Linked Loans) dla klientów korporacyjnych.

Dodatkowo, na polskim rynku jest oferowane finansowanie prywatne, choć jeszcze zamało rozwinięte, aby stanowiło istotny udział w źródłach finansowania. Mowa tu o aniołach biznesu oraz funduszach venture capital (VC) przeznaczonych dla startupów i scaleupów; przykładowo, jest to Montis VC z naborem ciągłym czy inwestycje infrastrukturalne PFR dla dużych firm.

Opcje finansowania GOZ dla startupów i MŚP

Startupy i sektor MŚP stanowią obecnie główne podmioty wsparcia w zakresie wdrażania zielonych innowacji, a szczególnie wsparcia transformacji GOZ.

W trybie naborów otwartych MŚP polecam przede wszystkim korzystać z regionalnych ekopożyczek i pożyczek GOZ udostępnianych w każdym województwie w ramach Funduszy Europejskich. Na poziomie ogólnokrajowym MŚP mają stały dostęp do naboru FENG „Kredyt z Gwarancją Biznesmax Plus” na ekoinnowacje (np. w Banku Millennium i ING Banku Śląskim). Te ostatnie nawet w 80% zabezpiecza BGK.

Z kolei na szczeblu unijnym European Innovation Council (EIC) oferuje zarówno terminowe, jak i otwarte konkursy EIC Accelerator (Challenge i Open) oraz EIC STEP Scale Up. Zapewniają one granty na rozwój obarczonych dużym ryzykiem inwestycyjnym technologii recyklingowych. Obejmują też obszar innowacji dla zapewnienia dostępności surowców krytycznych w Europie. MŚP mają również stały dostęp do otwartego funduszu InvestEU Fund, którego środki są przeznaczane m.in. na zrównoważoną infrastrukturę i gospodarkę odpadami.

Dla startupów agrifood tech, testujących rozwiązania na poziomach TRL 4 – TRL 8 (od testów laboratoryjnych do pilotaży), cennym narzędziem mogą okazać się vouchery na innowacje (SME Innovation Voucher) oferowane przez organizację Foodvalley. Pokrywają do 50% kosztów kwalifikowalnych (od 10 000 do 50 000 EUR) na dostęp do infrastruktury badawczej i demonstracyjnej. Abstrahując od celów GOZ, MŚP mogą również korzystać z oferty faktoringu, np. w mBank i BOŚ Banku, poprawiając tym samym swoją płynność finansową.

Wśród dedykowanych dla startupów programów w 2027 roku pozwolę sobie zwrócić szczególną uwagę na:

• Green tech/clean tech: program Green Tech Female Startups PARP’u dla przedsiębiorstw kobiecych, którego nabór ma ruszyć na przełomie 2026/2027 roku (termin składania wniosku do lutego 2027 r.),

• Transformacja GOZ: Startup Booster Poland – Scale Up Green PARP’u, który będzie skupiony na wdrożeniu rozwiązań u Odbiorców Technologii (składanie wniosków do 30 września 2027 r.)

A co z ofertą dofinansowań na GOZ dla większych przedsiębiorstw?

W formule naborów otwartych, zarówno MŚP jak i duzi przedsiębiorcy mają dostęp do regionalnych środków z Funduszy Europejskich (2021-2027) w formie pożyczek (głównie dla woj. kujawsko-pomorskiego, łódzkiego i wielkopolskiego). Podobnie jak przy ofercie dedykowanej tylko MŚP, celem tych środków jest sfinansowanie transformacji w kierunku GOZ, takich jak recykling wewnętrzny czy modernizacja instalacji produkcyjnych.

Najbardziej znaną inicjatywą dedykowaną każdej firmie (a szczególnie dużym przedsiębiorcom) jest program Horyzont Europa (HE), ogłaszający regularnie nabory na projekty badawcze, rozwojowe i innowacyjne – skierowane na realizację celów zrównoważonego rozwoju. W ramach HE dofinansowanie wynosi do 70% kosztów dla firm komercyjnych, z wymogiem utworzenia konsorcjum międzynarodowego w każdym projekcie. Ponadto, do pierwszego kwartału 2029 r. otwarty jest nabór FENG na Pożyczki na cyfrową i zieloną transformację przedsiębiorstw ukierunkowany na ekoprojektowanie i zamknięty obieg materiałowy („część zielona” pożyczki).

W zakresie innych instrumentów bankowych i rynkowych, większe firmy sięgają po kredyty powiązane z celami ESG (Sustainability-Linked Loans – SLL, dostępne w wielu bankach w Polsce), inwestycje infrastrukturalne PFR czy zielone obligacje skarbowe.

W przypadku programów dofinansowujących transformację GOZ z najbliższymi terminami naborów, więksi przedsiębiorcy powinni uwzględnić:

• Programme for the Environment and Climate Action (LIFE): nabory Climate Change Mitigation oraz Technical Assistance preparation of ENV SIPs (termin składania wniosków do 22 września 2026 r.); konieczność utworzenia konsorcjum,

• Program FEnIKS oferowany przez NFOŚiGW: dofinansowanie projektów dotyczących gospodarki odpadami, GOZ i rekultywacji terenów zdegradowanych – wsparcie tylko dla firm korzystających wcześniej z FEnIKS (termin składania wniosków do 30 grudnia 2027 r.),

• Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego FERS: nabór GOZ – to się opłaca ukierunkowany m.in. na projekty B+R oraz partnerstwa międzynarodowe (termin do 31 stycznia 2027 r.).

Finansowanie klastrów, konsorcjów i projektów partnerskich

Na polskim rynku znajdziemy też oferty wsparcia publicznego dla podmiotów działającym w klastrach i konsorcjach naukowo-przemysłowych.

W ramach programu FENG uruchomiono dedykowane klastrom konkursy pod nazwą Rozwój oferty klastrów dla firm, obejmujące dofinansowanie usług B+R, szkoleń oraz budowy międzynarodowych partnerstw. Oferta jest dedykowana dla Koordynatorów Krajowych Klastrów Kluczowych (wnioski do 4 listopada 2026 r.) i Koordynatorów Ponadregionalnych Klastrów Wzrostowych (wnioski do 10 listopada 2026 r.).

Rozwój międzynarodowych konsorcjów wspiera wspomniany już program Horyzont Europa oraz LIFE, ale również oferowany przez NCBiR konkurs POLNORIS finansowany z Funduszy Norweskich i EOG, skierowany do polskich organizacji badawczych i przedsiębiorstw realizujących wspólne projekty zielonej transformacji (termin składania wniosków: 17 grudnia 2026 r.).

Najbliższe opcje finansowania dla firm według terminów składania wniosków (do lutego 2027 r.)

Dla przedsiębiorstw planujących aktualnie budżet i plan pozyskiwania dodatkowego kapitału na transformację GOZ, przygotowałam poniższą pigułkę wiedzy przedstawiającą najbliższe terminy składania wniosków:

• 22 września 2026 r. – NFOŚiGW, Climate Change Mitigation oraz Technical Assistance preparation of ENV SIPs dla większych przedsiębiorców w konsorcjach,

• listopad 2026 r. – PARP, Rozwój oferty klastrów dla firm dla Koordynatorów Krajowych Klastrów Kluczowych (4 listopada) i Koordynatorów Ponadregionalnych Klastrów Wzrostowych (10 listopada),

• 17 grudnia 2026 r. – NCBiR, Konkurs POLNORIS dla konsorcjów przedsiębiorstw i jednostek naukowych,

• 31 stycznia 2027 r. – PARP, GOZ – to się opłaca dla większych przedsiębiorców,

• 1 lutego 2027 r. – PARP, konkurs Green Tech Female Startups dla innowacyjnych startupów kobiecych.
  

Wyzwania i perspektywy transformacji GOZ w Polsce

Mimo znacznej alokacji środków unijnych (w mniejszym stopniu krajowych), rynek zielonego finansowania w Polsce znajduje się wciąż na wczesnym etapie rozwoju, a brak jasnych strategii finansowania transformacji w budżetu państwa nie sprzyja inwestycjom długoterminowym. Programy publiczne są na ten moment rozwinięte na małą skalę w stosunku do faktycznych potrzeb polskiego, a nawet szerzej: europejskiego przemysłu. Roczne luki inwestycyjne w Unii Europejskiej na rozwój GOZ szacuje się od 35 mld EUR (dane European Environmental Agency na 2023 rok) do nawet 82 mld EUR (dane European Environmental Agency na 2026 rok).

Niezbędny jest przede wszystkim rozwój inwestycji prywatnych, które według EEA powinny pokryć 1:2 udziału sektora publicznego do prywatnego w finansowaniu dodatkowych potrzeb inwestycyjnych dla zielonej transformacji dla krajów Europy Centralnej i Wschodniej – krótko mówiąc, środki prywatne powinny być dwa razy większe od publicznych.

Mimo tych ograniczeń przedsiębiorstwa nie powinny zwlekać z podejmowaniem działań ku przejściu na strategie gospodarki obiegu zamkniętego. Polecam szczegółowo przeanalizować dostępne źródła i aktywnie korzystać z dofinansowań projektów GOZ, póki są dostępne. Wdrożenie zasad ekoprojektowania, minimalizacja zasobo- i materiałochłonności czy odzysk surowców przy wsparciu funduszy publicznych pozwoli firmom zredukować koszty operacyjne, podnieść odporność na ryzyka klimatyczne oraz znacząco przyspieszyć transformację GOZ na całym polskim rynku.

Źródła: 

• Circular Economy lending by the European Investment Bank (EIB), European Environmental Agency [dostęp 20.08.2026]
• Do końca roku do Polski wpłynie 90 mld zł z KPO. „Udała nam się rzecz niezwykle trudna”, Puls Biznesu [dostęp 19.08.2026]
• Investments in the sustainability transition, European Environmental Agency [dostęp: 20.08.2026]
• EU financing, Your Europe [dostęp 17.08.2026]
• Green transition, European Commission [dostęp 17.08.2026]
• Gospodarka obiegu zamkniętego w opakowaniach, United Nations Global Compact Network Poland 2023.
• Innowacje albo dryf. Polska mapa wzrostu 2026-2035, Instytut Sobieskiego 2026.
• Mapa drogowa rozwoju rynku zrównoważonych finansów w Polsce, ICF i WiseEuropa 2024.
• Oferta BGK z Funduszy Europejskich, https://www.bgk.pl/programy-i-fundusze/fundusze/fundusze-europejskie/, https://www.bgk.pl/programy-i-fundusze/fundusze/fundusze-europejskie/projekty/fundusze-europejskie-dla-regionow-2021-2027/ [dostęp 19.08.2026]
• Systematic Country Diagnostic Update for Poland, World Bank Group 2024.
• Szymborska H., Perspektywy agnostycznego podejścia do wzrostu w Polsce [w:] Obwarzanek po polsku, Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2023.
• Wyszukiwarka ekodotacji [dostęp 17.08.2026]